ZATOR

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - W - Z

ZATOR

nagłe zamknięcie światła tętnicy przez czop przeniesiony z prądem krwi. Najczęściej materiałem zatorowym jest skrzeplina przeniesiona z serca lub z miażdżycowo zmienionej tętnicy. W około 80% przypadków zator poprzedzony jest migotaniem przedsionków. Skrzepliny umiejscawiają się w rozwidleniach naczyń lub miejscach zwężonych przez blaszki miażdżycowe. Objawy: większość zatorów rozpoczyna się nagle. Typowe objawy zatoru tętnic kończyn górnych lub dolnych to: bardzo silny ból na obwodzie kończyny nie ustępując)' po środkach przeciw bólowych, brak tętna obwodowo od miejsca usadowienia zatoru, zaburzenia czucia, drętwienie, mrowienie kończyny, zmiany zabarwienia skóry (skóra blada, marmurkowa, oziębienie skóry, zapadnięcie żył powierzchownych, osłabienie siły mięśniowej). Późne objawy to: obrzęk obwodu kończyny, stężenie i przykurcze mięśni, zmiany martwicze na obwodzie. Leczenie jest operacyjne (polega nausunięciu zatoru - embolektomia). Jeśli zabieg jest wykonywany w pierwszych godzinach niedokrwienia wyniki są dobre, jeśli zmiany w kończynach świadczą o dużej trwającym niedokrwienie konieczna jest amputacja. Zator jeździec - zator rozwidlenia aorty, w wypadku tego typu umiejscowienia zatoru stan ogólny chorego jest bardzo ciężki, występują rozlane bóle brzucha, nietrzymanie stolca i gazów. Tętno w obu pachwinach jest nie wyczuwalne, występują bardzo silne bóle kończyn dolnych, kończyny dolne i czasami pośladki są chłodne i blade. Zator mózgu objawy zależą od lokalizacji zatoru. Zamknięcie tętniczki w ośrodkach pnia mózgu - oddychania, krążenia prowadzi do natychmiastowego zgonu. Najczęstszymi objawami zatoru tętnic mózgowych są: niedowład lub porażenie połowicze. Źródłem zatorów jest głównie chore serce, może być jednak również tzw. zator powietrzny lub tłuszczowy. Zator powietrzny (aeroembolia); zator spowodowany przez znajdujące się we krwi pęcherzyki gazu. Najczęściej dotyczy jam prawej połowy serca i rozgałęzień tętnicy płucnej. Z.R żylny następuje w wyniku zassania powietrza do otwaitych dużych naczyń żylnych w pobliżu serca, też do żył macicy, zatoki jamistej, do żył obwodowych podczas wtłoczenia powietrza w czasie infuzji dożylnej płynów. Zator powietrzny tętnicy - powietrze uwolnione z pęcherzyka płucnego poddanego nadmiernemu ciśnieniu wnika do naczyń włosowatych płuc i krążąc w układzie tętniczym powoduje obturacje w krążeniu mózgowym i/łub wieńcowym. Z.R tętnią' jest najpoważniejszym ze wszystkich urazów związanych z głębinowym nurkowaniem, mogący szybko prowadzić do śmierci. Występuje on podczas wynurzania się, a czas od chwili rozerwania pęcherzyków do wystąpienia objawów jest zawsze krótszy niż 10 min. Objawy głównie neurologiczne i ze strony serca. Najczęstsze to: asymetryczne wielomiejscowe niedowłady i porażenia, zaburzenia widzenia, zawroty głowy, drgawki, afazja, zmiany osobowości, zaburzenia rytmu lub zatrzymanie akcji serca, bezdech. Zator płucny - to nagłe ulokowanie się skrzepliny w tętnicy płucnej z przerwaniem krążenia w całym lub części łożyska naczyniowego płuc. Może powodować zawał płuca będący martwicą miąższu. Najczęściej czop zatorowy stanowi skrzeplina powstająca w przebiegu żyinej choroby zakrzepowo-zatorowej kończyn dolnych lub chorób prawej części serca lub miednicy. Zatory tłuszczowe po złamaniach kości lub zatory płynem owodnio-wym stanowią rzadszą przyczynę dysfunkcji płuc (zamknięciu ulegają mikronaczynia krążenia płucnego z następczą reakcją zapalną). Masywny zator objawia się nagłą dusznością i bardzo silnym bólem umiejscowionym za mostkiem. W przebiegu zatoru dochodzić może do nadciśnienia płucnego z niewydolnością prawokomorową i wstrząsem, duszności, przyspieszenia oddechów, niedotlenienia krwi tętniczej oraz zawału (martwicy) płuca. Objawy powyższych problemów są niespecyficzne: duszność, kaszel, krwioplucie, ból opłucnowy gorączka, tarcie opłucnej, zaburzenia krążenia. W diagnostyce stosuje się badania radiologiczne, laboratoryjne oznaczanie poziomu produktów rozpadu fibrynogenu (plazmina), EKG, arteriografia naczyń płuc oraz scyntygrafię i USG żył kończyn dolnych. Śmiertelność w przebiegu pierwszego epizodu zależna jest od stanu układu oddechowego i krążenia oraz stopnia upośledzenia krążenia płuc (od nagłego zgonu do stanów subklinicznych bezobjawowych). Istnieje duże prawdopodobieństwo nawrotu zatorów, dlatego w stanach dużego zagrożenia wszczepia się specjalne filtry do żyły głównej dolnej uniemożliwiające przedostawanie się skrzeplin z żył kończyn dolnych. Niestety metoda taka obarczona jest dużym odsetkiem powikłań. Profilaktyka polega na stosowaniu heparyny o niskiej masie cząsteczkowej we wstrzyknięciach podskórnych u wszystkich osób w stanie podwyższonego ryzyka zakrzepicy żył kończyn dolnych następczej zatorowości (np. złamania miednicy, kości kończyny dolnej, porażenia, otyłość, długotrwałe unieruchomienie, nowotwory złośliwe itd.). Niektórzy podkreślają v\'agę mechanicznej profilaktyki (stymulacja napinania mięśni kończyn dolnych i wyciskanie krwi z układu żylnego kończyn dolnych). Leczenie jest postępowaniem podtrzymującym funkcję płuc, często na oddziale intensywnej terapii.






Zobacz również, zioła ZATOR: